یک نتیجه موفق آزمایشگاهی هنوز یک محصول نیست. فاصله میان این دو، جایی است که بسیاری از ایده‌های علمی متوقف می‌شوند؛ نه لزوماً به این دلیل که ایده ضعیف بوده، بلکه چون مسیر توسعه، آزمون و ورود به بازار به‌درستی طراحی نشده است. یکی از ابزارهای رایج برای گفت‌وگو درباره این مسیر، مفهوم «سطح آمادگی فناوری» است.
سطح آمادگی فناوری (TRL) چیست؟
سطح آمادگی فناوری یا TRL مقیاسی ۹ مرحله‌ای است که ابتدا در سازمان فضایی ناسا برای سنجش بلوغ فناوری‌ها به‌کار رفت و امروز در بسیاری از حوزه‌های فناوری مورد استفاده است. به‌طور خلاصه:
• سطح‌های ۱ تا ۳: مشاهده اصول علمی، شکل‌گیری مفهوم فناوری و اثبات اولیه امکان‌پذیری در آزمایشگاه.
• سطح‌های ۴ تا ۶: اعتبارسنجی اجزا و نمونه اولیه در محیط آزمایشگاهی و سپس در شرایط نزدیک‌تر به محیط واقعی.
• سطح‌های ۷ تا ۹: نمایش نمونه در محیط عملیاتی، تکمیل و تأیید سامانه و در نهایت اثبات در بهره‌برداری واقعی.
چرا TRL برای صنعت و سرمایه‌گذار مهم است؟
TRL زبانی مشترک میان پژوهشگر، صنعت و سرمایه‌گذار فراهم می‌کند. وقتی مشخص باشد یک فناوری در کدام سطح قرار دارد، می‌توان واقع‌بینانه‌تر درباره زمان، هزینه و ریسک مراحل بعدی تصمیم گرفت و از انتظارات نادرست جلوگیری کرد.
البته TRL فقط بخشی از تصویر است. آمادگی بازار، آمادگی تولید، الزامات استانداردها و مدل کسب‌وکار نیز باید جداگانه بررسی شوند.
پرسش‌هایی که پیش از تجاری‌سازی باید پرسید
• مسئله یا نیاز مشخص بازار چیست و چه کسی حاضر است برای حل آن هزینه کند؟
• نتایج در چه شرایطی و با چه معیارهایی اندازه‌گیری شده‌اند و آیا قابل تکرارند؟
• فرایند ساخت در مقیاس بزرگ‌تر چه چالش‌ها و هزینه‌هایی دارد؟
• چه الزامات استاندارد، ایمنی یا مالکیت فکری باید بررسی شود؟
جمع‌بندی
تجاری‌سازی فناوری یک فرایند مرحله‌ای است و عبور از هر مرحله به شواهد مشخص نیاز دارد. اگر فناوری یا ایده‌ای دارید و می‌خواهید جایگاه و مسیر پیش رویش را بهتر بشناسید، می‌توانید با Nano Innovation Studio برای ارزیابی اولیه آمادگی فناوری و طراحی مسیر توسعه گفت‌وگو کنید.